ਚਾਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਏ ਦੇ ਆਵਾ
ਜਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ
ਕਿਲ੍ਹੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਨ ਬੈਠੇ
ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ
ਭੁੱਖ ਦਾ ਦੁਖ ਜਰ ਸਕਦੇ।
ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ
ਉਹ ਸਨ ਪਰਤੇ,
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬੂਹੇ
ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਸਨ ਹੋਏ ।
ਸਿੱਖ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਭੈਣਾਂ
ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪੁਕਾਰ
ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਧਿਕਾਰ,
ਵੀਰਾਂਗਣ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ
ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ :
“ਜਾਓ ਮੁੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਲ
ਜਿੱਥੋਂ ਮੋੜ ਕੇ ਕੰਡਾਂ ਬੁਜ਼ਦਿਲਾਂ ਵਾਗੂੰ
ਤੁਸੀਂ ਘਰਾਂ ਨੂਂ ਨੱਠੇ।”
ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਮਾਂ ਵੀ
ਆਪਣੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਂਦੀ
ਨਾ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਤ੍ਰੀਮਤ
ਆਪਣੇ ਉਸ ਪਤੀ ਦਾ ਛੱਤਰ ਹੈ ਚਾਹੁੰਦੀ,
ਨਾ ਕੋਈ ਭੈਣ
ਉਸ ਵੀਰ ਤਾਈਂ ਕਰੇ ਪਿਆਰ
ਜੋ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ।
ਗੁਰੂ ਸੰਗ ਮਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੀਵਨ
ਐਸੀ ਮੌਤ ਸੁਵਾਹੀ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਾ ਮਿਲਦੀ।”
ਇਹੋ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਕੇ ਮੁੜ ਹੋਏ ਤਿਆਰ
ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ
ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਵਾਰ
ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦ
ਰੋਸ਼ਨ ਹਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ।
-ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ
