ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ – ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ‘ਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਮਿਤੀ 10 ਜੂਨ 2026, ਦਿਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ “ਸਿੱਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰ-ਵਿਚਾਰ ਵਿਸ਼ੇ” ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇਹ ਸੈਮੀਨਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਤਿਸੰਗ, ਸੈਕਟਰ 21-ਸੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਡਾ. ਸੇਵਕ ਸਿੰਘ (ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਅਕਾਲ ਯੂਨੀ. ਬੜੂ ਸਾਹਿਬ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ।
ਡਾ. ਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਪਹਿਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੰਥਕ, ਗੁਰਮਤਿ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਸਾਰਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਗੁਰ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਵਿਚਾਰ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲ ਹੀ ਸਹੀ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਗੁਰ-ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਅਰਥ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹਸਤੀ ਗੁਰਮਤਿ ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਚਾਰ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਸਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Dr. Sewak Singh on the Narrative Challenges of Revolutionary Warfare
