ਤਹਿਰਾਨ/ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਹਿਰਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸਨੂੰ “ਵੱਡੀ ਜੰਗੀ ਕਾਰਵਾਈ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉੱਤਰੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਗੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਹਮਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀ ਗਈ 12 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਈਰਾਨ ਦੀ ‘ਫਾਰਸ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ’ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ 9:27 ਵਜੇ ਕਈ ਧਮਾਕੇ ਸੁਣੇ ਗਏ। ‘ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ’ ਮੁਤਾਬਕ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉੱਠਦਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹਮਲੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਫੌਜੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ‘ਯੂ.ਐਸ. ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ ਡਿਫੈਂਸ’ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ “ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਪਿਕ ਫਿਊਰੀ” ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਜੁਮਹੂਰੀ ਇਲਾਕਾ ਅਤੇ ‘ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰਪਸ’ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕੇ ਸਨ। ਤਹਿਰਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰਮਨਸ਼ਾਹ, ਕੋਮ, ਤਬਰੀਜ਼, ਇਸਫਹਾਨ, ਇਲਾਮ, ਕਰਜ ਅਤੇ ਲੋਰੇਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੇ ਬਿਆਨ
ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ “ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ” ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ” ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਯਕੀਨੀ ਮੌਤ” ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ (ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ) ਖਤਮ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਣਾ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇਗਾ।”
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ “ਲਾਇਨਜ਼ ਰੋਅਰ” ਹੈ, “ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।”
ਈਰਾਨ ਦੀ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ
ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਜ਼ੀਜ਼ੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ: “ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ! ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ ਹੋ ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਤਰੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ-ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਾਇਰਨ ਵੱਜੇ। ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜ ਦੀ ‘ਹੋਮ ਫਰੰਟ ਕਮਾਂਡ’ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਈਰਾਨੀ ਬਲਾਂ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
-
ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਅਲ ਉਦੀਦ ਏਅਰਬੇਸ
-
ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਸਲੇਮ ਏਅਰਬੇਸ
-
ਯੂ.ਏ.ਈ. ਵਿੱਚ ਅਲ-ਧਫਰਾ ਏਅਰਬੇਸ
-
ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ‘ਯੂ.ਐਸ. ਫਿਫਥ ਫਲੀਟ’ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ
- ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਰਿਆਦ ਅਤੇ ਜਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ
-
ਓਮਾਨ: ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ “ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ” ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ “ਹੋਰ ਅੰਦਰ ਨਾ ਫਸਣ” ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
-
ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ: ‘ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ’ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਮੁਖੀ ਕਾਜਾ ਕਾਲਸ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ “ਖ਼ਤਰਨਾਕ” ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
-
ਫਰਾਂਸ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੁਅਲ ਮੈਕਰੌਨ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ “ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰੁਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”
-
ਰੂਸ: ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਮਿੱਤਰੀ ਮੇਦਵੇਦੇਵ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ “ਕਵਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ” ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।
ਇਹ ਹਮਲਾ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ‘ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਟੋਮਿਕ ਐਨਰਜੀ ਏਜੰਸੀ (ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ.)’ ਰਾਹੀਂ ਜਿਨੀਵਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਵੱਡੀ ਜੰਗੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵੱਲ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
