‘ਸਟਰੇਟ ਆਪ ਹੋਰਮੁਜ਼’ ਜਾਂ ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ’ ਲਾਂਘੇ ਦੀ ਇਹਨੀ ਦਿਨੀਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਾਂਘੇ ਦੀ ਬਨਾਵਟ ਇਕ ਡਮਰੂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਡਮਰੂ ਵਾਂਗ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਤੰਗ ਜਾਂ ਭੀੜਾ ਹੈ। ਰਣਨੀਤਕ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਤੰਗ ਲਾਂਘਾ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਊਰਜਾ ਲਾਂਘਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾ-ਬਦਲੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨ-ਰੇਖਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਇਸਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ, ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ:
ਮੁੱਢਲੇ ਅੰਕੜੇ: ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਆਲਮੀ ਸਪਲਾਈ
2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਗੰਭੀਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਲਮੀ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ:
-
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ: ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ 138 ਤੋਂ 153 ਵਪਾਰਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘਦੇ ਸਨ।
-
ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ: 2025 ਵਿੱਚ, ਔਸਤਨ 20 ਤੋਂ 20.9 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦ ਇਸ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦੇ ਸਨ।
-
ਆਲਮੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ: ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਕੁੱਲ ਆਲਮੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 20% ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਾਰੇ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 25% ਤੋਂ 27% ਬਣਦੀ ਸੀ।
-
ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ: ਇਹ ਲਾਂਘਾ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ.) ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੁਰਨ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਵਪਾਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 20% ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਰਮੂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਤਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਬਰਾਮਦ (ਐਕਸਪੋਰਟ) ਦਾ 93% ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦਾ 96% ਹਿੱਸਾ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਲਾਂਘੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਰਾਮਦਕਾਰ ਅਤੇ ਵਸਤਾਂ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਲਾਂਘੇ ਰਾਹੀਂ ਖਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਮੁੱਢਲਾ ਅਤੇ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਿਕਾਸੀ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ, ਤਰਲ (ਕੰਡਨਸੇਟਸ) ਗੈਸ, ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ/ਬਾਲਣ), ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ., ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਖਾਦਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਅਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰੀਆ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਤਰਲ ਗੈਸ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ ਹਨ:
-
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ: ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 37.2% (ਲਗਭਗ 5.5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ) ਤੇਲ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
-
ਇਰਾਕ: ਇਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲਗਭਗ 22.8% ਹੈ।
-
ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲਗਭਗ 12.9% ਹੈ।
-
ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲਗਭਗ 10.6% ਅਤੇ 10.1% ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਾਮਦਕਾਰ: ਕਿਸ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਸ ਲਾਂਘੇ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਰਮੂ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਦਾ ਲਗਭਗ 90% ਹਿੱਸਾ ਦਰਾਮਦ (ਇਮਪੋਰਟ) ਕਰਦੇ ਹਨ।
-
ਚੀਨ (ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੇਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ 37.7%): ਚੀਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਰਮੂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਗਭਗ 4.8 ਤੋਂ 5.4 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਤੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਲ ਚੀਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਦਾ 40% ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਦਾ 30% ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
-
ਇੰਡੀਆ (ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੇਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ 14.7%): ਇੰਡੀਆ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 2.1 ਤੋਂ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ। ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ 50% ਕੁੱਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਰਾਕ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸੇ ਲਾਂਘੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 75% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਯੂਰੀਆ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖਾਦਾਂ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਲਾਂਘੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
-
ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ (12.0%) ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ (10.9%): ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜਪਾਨ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਘਰੇਲੂ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕਤਰੀ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਕਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ’ਤੇ ਪੰਛੀ ਝਾਤ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਹਿਹਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਜਰੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਟੈਂਕਰ ਜੰਗ: ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
-
2011-2012 ਅਤੇ 2018-2019: ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਵਧਣ ਦੌਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ’ਤੇ ਕਈ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਸਟੇਨਾ ਇਮਪੇਰੋ) ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਲਾਂਘੇ ਦੀ ਪੂਰਨ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
-
ਫਰਵਰੀ 2026 (ਅਭਿਆਸ): ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਆਰਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ (ਮਾਰਚ 2026)
ਫਰਵਰੀ 2026 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ 2026 ਦੀ ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਰਮੂ ਲਾਂਘਾ ਇਸ ਨਾਲ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਲਾਂਘੇ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਲਾਂਘਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿਚ ਇਰਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਂਘਾ ਇਰਾਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਹੈ।
-
ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਵਾਜਾਈ 138 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਘਟ ਗਈ ਹੇ। ਕਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਵਾਜ਼ਾਈ ਘੱਟ ਕੇ ਇਕਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੱਕ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 5 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੀਨੀ, ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਜਾਂ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਹੈ।
-
ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਬੀਮਾ: ਇਸਲਾਮੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (ਆਈ.ਆਰ.ਜੀ.ਸੀ.) ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਅਤੇ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਜੰਗ-ਜੋਖਮ ਕਵਰੇਜ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਰਸਤਾ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਊਰਜਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਾੜੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ‘ਤੇ ‘ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਅਣਕਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ’ (ਫੋਰਸ ਮੇਜਰ) ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਿਉਂ ਹੈ
ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਲਾਂਘਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਇਰਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਜੰਗ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਸਬੰਧੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ:
-
ਭੂਗੋਲ: ਇਹ ਜਲ ਮਾਰਗ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੰਗ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ਼ 21 ਮੀਲ (33 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ) ਚੌੜੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦੁਵੱਲੇ ਲਾਂਘੇ ਲਈ ਹਰੇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 2 ਮੀਲ (ਤਕਰੀਬਨ 3.2 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ) ਚੌੜੇ ਰਸਤੇ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਹੌਲੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਥੇ, ਤੰਗ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਦੀ ਹੀ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
-
‘ਅਸਮਾਨ’ (ਏਸਮਿਟਰਿਕ) ਜੰਗ: ਲਾਂਘੇ ਲਈ ਸੀਮਤ ਜਗ੍ਹਾ/ਥਾਂ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼-ਵਿਰੋਧੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਤੇਜ਼ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡਰੋਨ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
-
ਬਦਲਵੇਂ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ: ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਰਾਹੀਂ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਤੱਕ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਰਾਹੀਂ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 3.5 ਤੋਂ 5.5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਲਗਭਗ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਤੇਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਦਲਵੇਂ ਬਰਾਮਦ ਰਸਤੇ ਦੇ ਫਸਿਆ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਹਲਡਮਰੂ ਲਾਂਘੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਫੌਜੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਰਣਨੀਤਕ ਖ਼ਤਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
-
ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਈਰਾਨੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮਰੱਥਾ (ਅਸੈਸਟ) ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢੀ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਊਰਜਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
-
ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ: ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਤੰਗ ਅਤੇ ਘੱਟ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ-ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਤਾਣੇਬਾਣੇ (ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ) ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਬੈਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
-
ਆਰਥਿਕ ਝਟਕਾ: ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲਾਂਘਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੂਰ ਰਹਿਣ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਲਮੀ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚਾਈ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਣਗੀਆਂ, ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਲਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮੰਦੀ ਵੱਲ ਧੱਕੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਨਿਚੋੜ:
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਲਾਂਘਾ ਆਲਮੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਇਸ ਲਾਂਘੇ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਠੱਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਵੱਲ ਵੀ ਧੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤੰਗ ਭੂਗੋਲਿਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਹੋਰ ਵਧਣ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਸਿਖਰਾਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
