ਨਵੰਬਰ 1984; ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਇੱਕਲੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਹਿੰਸਕ ਭੀੜ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ

Talk with Mr. Ishvinder Singh Datta

ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਇਸ਼ਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੱਤਾ ਵਲੋਂ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਪਰੇ ਹਾਦਸੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੁੰਤਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ 1984: ਨੇਰ ਚੌਕ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਣਸੁਣੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

Interview with Jathedar Sukhwinder Singh

1984 ਦੀ ਸਿੱਖ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸੇਕ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੇਰ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਭੜਕੀ ਭੀੜਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਇਸ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਿੰਮਤ ੳਤੇ ਹੌਸਲਾ ਵਿਖਾਇਆ।

1984 ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁਲਖ ਵਿਚ ਆਏ ਹਾਂ: ਸਲਾਪੜ (ਹਿਮਾਚਲ) ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾ

Witness 84 Salapar Untold Story

“ਅੱਖੀਂ ਡੱਠਾ, ਹੱਢੀਂ ਹੰਢਾਇਆ ’84” ਲੜੀ ਤਹਿਤ ਅੱਜ ਆਪ ਸਭ ਨਾਲ 11ਵੀਂ ਕੜੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਲਾਪੜ (ਹਿਮਾਚਲ) ਵਿਚ ਨਵੰਬਰ 1984 ਮੌਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਹੋਏ ਮਮਲਿਆਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਤੇ ਹੱਢੀਂ ਹੰਢਾਇਆ ’84: ਨਵੰਬਰ 1984 ‘ਚ ਮਨਾਲੀ (ਹਿਮਾਚਲ) ‘ਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ

Interview with Bhai Daljir Singh and Bhai Jasvir Singh Gulati

ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਤੇ ਹੱਢੀਂ ਹੰਢਾਇਆ ’84 ਲੜੀ ਤਹਿਤ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ 10ਵੀਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਕੜੀ ਵਿਚ ਮਨਾਲੀ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਹੰਢਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਅੱਗ ਵਿਚ ਕਰਪਾਨਾਂ ਤੇ ਖੁਰਚਣੇ ਤਪਾ ਕੇ ਭੀੜ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟਿਆ ਰਿਹਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਿੰਘ

Interview with S. Tehal Singh

ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਤੇ ਹੱਢੀਂ ਹੰਢਾਇਆ ਨਵੰਬਰ 1984 ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੜੀ ਤਹਿਤ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨੇਰ ਚੌਂਕ ਦੀ ਇਹ ਅਣਕਹੀ ਤੇ ਅਣਸੁਣੀ ਦਾਸਤਾਨ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।

’84 ਵਿਚ ਕੁੱਲੂ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਬੀਤੀ? ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠੀ ਤੇ ਹੰਢੀਂ ਹੰਢਾਈ ਵਾਰਤਾ

How Were Sikhs Targeted in Kullu (HP) in Nov 84 The Untold Story of Sikhs in Himachal Pradesh

ਨਵੰਬਰ ’84 ਦੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਅਦਾਰਾ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਅੱਜ ਛੇਵਾਂ ਭਾਗ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲੂ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਢ ਬੀਤੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

’84 ਵਿਚ ਕੁੱਲੂ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਬੀਤੀ? ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠੀ ਤੇ ਹੰਢੀਂ ਹੰਢਾਈ ਵਾਰਤਾ

How Were Sikhs Targeted in Kullu (HP) in Nov 84 The Untold Story of Sikhs in Himachal Pradesh

ਨਵੰਬਰ ’84 ਦੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਅਦਾਰਾ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਅੱਜ ਛੇਵਾਂ ਭਾਗ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲੂ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਢ ਬੀਤੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

1984 ਦੀ ਅਣਸੁਣੀ ਕਹਾਣੀ: ਜਦੋਂ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ

Bhai Dalip Singh

ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਨਵੰਬਰ 1984 ਦੌਰਾਨ ਹਮਲਾਵਰ ਭੀੜਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਇਕੱਲੇ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।

1984 ਦੀ ਅਣਸੁਣੀ ਕਹਾਣੀ: ਜਦੋਂ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ

Bhai Dalip Singh

ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਨਵੰਬਰ 1984 ਦੌਰਾਨ ਹਮਲਾਵਰ ਭੀੜਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਇਕੱਲੇ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।

ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿਚ ਸਲਾਪੜ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ?

ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਲਾਪੜ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿਚ ਸਲਾਪੜ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਹਨ।