ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੱਖੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖੇਤਰੀ ਜੰਗ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਟਰੂਥ ਸੋਸ਼ਲ’ ਰਾਹੀਂ ਤਹਿਰਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਬੇੜਾ “ਤੇਜ਼ੀ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਕਸਦ” ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਬੇੜੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ਼ ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ. ਅਬਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਨਤੀਜੇ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈਣਗੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਭਿਆਨਕ ਹੋਣਗੇ।
ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਕਾਫਲੇ ਵਿੱਚ ਗਾਈਡਡ-ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼, ਲਗਭਗ 7,000 ਜਲ ਸੈਨਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਮਰੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 40,000 ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਐਫ-15 ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਈਗਲ ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟ, ਥਾਡ ਅਤੇ ਪੈਟ੍ਰੀਅਟ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਐਮ-ਕਿਉ-1 ਰੀਪਰ ਡਰੋਨ ਵੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਰਾਰਾ ਜਵਾਬ
ਈਰਾਨ ਨੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਧਮਕੀਆਂ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਮਲੇ ਦਾ “ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ” ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਫੌਜੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਈਰਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਮੀਰ ਹਾਤਮੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਰੋਨਾਂ ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਆਗੂ ਅਲੀ ਸ਼ਮਖਾਨੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਅਵੀਵ (ਇਜ਼ਰਾਈਲ) ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਣਪੁਸ਼ਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਨੇ 10,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਾਲੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਪ੍ਰੀਖਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬਣਾਈ ਦੂਰੀ
ਕਈ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਭਾਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (ਯੂ.ਏ.ਈ.) ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ, ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਊਦੀ ਕਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁਵੈਤ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਿਚੋਲਗੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਅਸਰ
ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ:
-
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ’ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣਗੀਆਂ।
-
ਆਰਥਿਕਤਾ: ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
-
ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ: ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦਾ ਖਤਰਾ
ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਇਸ ਖੇਤਰੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।