ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ।।
ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਸੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਅਤੇ ਜਿੰਦੇ ਦੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ।
ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਸੀ ਛਾਇਆ,
ਜ਼ਾਲਮ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਕਹਿਰ ਕਮਾਇਆ।
ਚੌਰਾਸੀ ਦਾ ਸਾਲ, ਉਹ ਖ਼ੂਨੀ ਪਤਝੜ,
ਕੌਮ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ ਆਪਣਾ ਉਜਾੜਾ ਤੱਕ।
ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਡਿਉੜੀਆਂ ਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ,
ਦੋ ਪਰਛਾਵੇਂ ਉੱਠੇ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚੋਂ।
ਸੁੱਖਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਤਪਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਜਾਇਆ,
ਜਿੰਦਾ, ਜਿਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਦਰਦ ਹੰਢਾਇਆ।
ਉਹਨਾਂ ਤੱਕਿਆ ਅਕਾਲ ਦੇ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋਏ ਗੁੰਬਦ ਨੂੰ,
ਅਤੇ ਉੱਜੜੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਰੂਹਾਨੀ ਘਰ ਨੂੰ।
ਉਹਨਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ‘ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ’ ਦਾ ਉਹ ਅਟੱਲ ਵਿਧਾਨ,
ਜੋ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੀਣਾ ਬਣ ਕੇ ਸੁਲਤਾਨ।
ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਨ,
ਤਾਂ ਅਣਖੀਲੇ ਸੂਰਮੇ ਉੱਚੇ ਨਿਆਂ ਲਈ ਲੜਨ।
ਹੌਲੀ ਕਦਮੀਂ, ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਉੱਕਰ ਗਏ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਦਰਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਰੁਕ ਗਏ।
ਮਾਕਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੈਦਿਆ ਤੱਕ, ਲੇਖੇ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹੋਏ,
ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੈਰ ਨਹੀਂ, ਬਸ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਹੋਏ।
ਨਾ ਉਹ ਲੁਕੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਓਟ ਉਹਨਾਂ ਭਾਲੀ,
ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਠੋਕੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ।
“ਅਸੀਂ ਬੇਗੁਨਾਹ ਹਾਂ, ਇਸ ਝੂਠੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅੱਗੇ,”
ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ ਅੱਗੇ।
“ਪਰ ਪੰਥ ਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਕੇ ਹਾਂ ਖੜ੍ਹੇ,
ਕਿਉਂਕਿ ਕੌਮ ਦੀ ਪੱਤ ਲਈ ਅਸੀਂ ਹਾਂ ਲੜੇ।”
ਪੂਨੇ ਦੀਆਂ ਕਾਲ-ਕੋਠੜੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਰਾਤ ਵਿੱਚ,
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤ ਚਮਕਦੇ ਰਹੇ ਅਣਖ ਦੀ ਬਾਤ ਵਿੱਚ।
ਉਹਨਾਂ ਲਿਖਿਆ: “ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਕੋਈ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜੰਗ ਅਜੇ ਮੱਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।” ”
ਸਾਡੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਗਵਾਹੀ ਭਰੇਗੀ,
ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੁਣ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲੇਗੀ।”
ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਉਹ ਸਵੇਰ, ਚਾਰ ਵਜੇ ਦਾ ਸੀ ਵੇਲਾ,
ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਤਖ਼ਤੇ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ।
ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੰਬਣੀ,
ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੁਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਵਾਨੀ।
ਜਦੋਂ ਗੂੰਜੇ ਜੈਕਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ,
ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰੂਹ ਫੂਕ ਦਿੱਤੀ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਰਗਾਂ ਵਿੱਚ।
ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ, ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ,
ਕਿਸੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮਾਲਕ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਾ ਧਰ ਕੇ।
ਸੁੱਖੇ ਤੇ ਜਿੰਦੇ ਨੇ ਉਹ ਰਾਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਿਆ,
‘ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ’ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਤਲਬ — ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਜਾਣ ਲਿਆ।
